Poradnik fotografii>Encyklopedia fotografii >Ekspozycja c.d.

Ekspozycja w aparacie cyfrowym

Poprawne naświetlenie matrycy cyfrowej można zilustrować takim doświadczeniem, które łatwo sobie wyobrazić ale i wykonać by można, choć nieco trudniej to zrobić.

  • Na tacy ustawiamy 12 małych kubeczków - 3 rzędy po 4 kubeczki. Matryca ma ich kilkanaście milionów.
  • Nad środkiem tej tacy mocujemy wąż ogrodowy z końcówką rozpryskującą wodę na całą powierzchnię tacy.
  • Rozpylenie wody jest mocno zróżnicowane, dlatego na różne obszary tacy spadają różne ilości wody.
  • Odpowiednim zaworem na wężu możemy regulować ilość wody padającej na tacę poprzez:
    • Zmianę strumienia wody.
    • Regulację czasu padania wody na tę tackę.
  • Poprawnemu naświetleniu matrycy odpowiada w tym modelu takie dobranie wielkości strumienia wody i czasu trwania tego strumienia
    • By żaden z kubeczków nie został przepełniony, czyli by woda nie przelała się przez jego brzeg i nie spłynęła na tacę, z której zostanie odprowadzona do zlewu.
  • Takie napełnienie kubeczków możemy otrzymać regulując
    • Siłę strumienia wody - to odpowiednik ustawiania wartości przysłony w aparacie
    • Czas napełniania kubeczków - to odpowiada czasowi otwarcia migawki.

    W matrycy światłoczułej aparatu fotograficznego każdy pojedynczy piksel to taki właśnie maleńki kubeczek, do którego wpada światło odbite od fotografowanej sceny. Światło pada na matrycę przez obiektyw w którym znajduję się

    • przysłona regulująca wielkość strumienia tego światła
    • a sam aparat wyposażony jest w migawkę, która otwierana jest na określony czas i tym reguluje ilość światła, które dociera do matrycy.

Trzecim elementem, obok przysłony i czasu otwarcia migawki, regulującym ekspozycję jest ustwaiona czułość ISO. Jednak czułość nie ma wpływu na ilość światła, która wpadnie do pikseli, tylko na to, czy ta ilość zostanie w aparacie w sposób sztuczny zwiększona i o ile będzie zwiększona.

  • Zwiększanie czułości ISO pozwala skrócić czas naświetlania matrycy lub zmniejszyć otwór przysłony ale pogarsza jakość zdjęcia, zwiększając widoczną na zdjęciu ziarnistość - szumy.
Z tego względu zalecane jest fotografowania przy najmniejszej czułości. Nie jest to, niestety, możliwe w wielu sytuacjacjach ale zawsze starajmy się ustawiać najniższą czułośc, która jeszcze pozwala na wykonanie zdjęcia. W przypadku aparatów cyfrowych, kiedy wykonanie wielu zdjęć próbnych nic nas nie kosztuje i możemy je natychmiast obejrzeć, warto zaczynać fotografowanie od najniższej czułości ISO i drogą prób ustalić minmalną czułość niezbędną w danych warunkach. Rada ta nie dotyczy fotografowania obiektów szybko się przemieszczających. Wówczas trzeba z wyprzedzeniem wybrać czułość ISO niezbędną dla uzyskania poprawnie naświetlonego zdjęcia z czasem odpowiednio krótkim dla uniknięcia rozmazania obrazu.

Przy ustaleniu czułości ISO i stałym oświetleniu sceny fotografowanej, podane poniżej kombinacje wartości przysłony i czasu otwarcia migawki wpuszczą do aparatu tę samą ilość światła.

Wartość przysłony Czas otwarcia migawki
f/1.4 1/250 s
f/2.0 1/125 s
f/2.8 1/60 s
f/4.0 1/30 s
f/5.6 1/15 s
f/8.0 1/8 s
f/11 1/4 s

Gdybyśmy DWUKROTNIE zwiększyli ISO, to w powyższej tabelce
  • czasy musiały by być DWUKROTNIE krótsze przy tych samych przysłonach
  • lub wartości f większe o pierwiastek z dwóch przy tych samych czasach otwarcia migawki.

Te trzy parametry decydują o jakości, czy też stylu zdjęcia.

  • Przysłona f decyduje o głębi ostrości
  • Czas otwarcia migawki pozwala "zamrozić" ruch fotografowanych obiektów
  • Czułość ISO decyduje o szumach na zdjęciu i te zawsze chcemy mieć najmniejsze.

Fotografując w trybie AUTO nie mamy wpływu na żaden z tych parametrów. Program w aparacie sam je dobiera w zależności od oświetlenia fotografowanych obiektów.

W trybie P (Program) możemy ustawić czułość ISO a program w aparacie dobierze czas otwarcia migawki i wartość przysłony.

W trybie priorytetu przysłony, oznaczanym A lub Av fotograf ustawia czułość i wartość przysłony a program w aparacie dobiera czas otwarcia migawki, który zapewni poprawne naświetlenie. Jeżeli nie jest możliwe dobranie takiego czasu, to, zależnie od aparatu, wartość czasu będzie wyświetlana na czerwono i/lub migająco.

W trybie priorytetu migawki oznaczanym Tv lub S fotograf ustawia czułość i czas a program w aparacie dobiera przysłonę dającą optymalną ekspozycję. Niemożność ustawienia takiej przysłony jest sygnalizowana na ekranie aparatu.

Najlepszym trybem jest tryb manualny, ręczny oznaczany M, w któym fotograf ustawia sam wszystkie paramtery zdjęcia. Nazywamy go najlepszym, gdyż daje fotografującemu największe możliwości komponowania zdjęcia i tworzenia efektów specjalnych.

Waparatach cyfrowych jest też kilka innych trybów fotografowania jak:

  • Portret
  • Sport
  • Zdjęcia nocne
  • itd
ale doświadczony fotoamator nie korzysta z nich, bo program aparatu w tych trybach dobiera parametry zdjecia dalekie od tego, co potrafi zrobić nawet średnio doświadczony fotograf.